Ustawa z 18 września 2026 r. wprowadza zmiany dotyczące informacji o cenach transferowych składanej przez podatników PIT i CIT. Dla części przedsiębiorców oznacza to węższy zakres danych przekazywanych w informacji TPR, a także prostsze zasady jej podpisywania. Najważniejsze uproszczenie dotyczy mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorców, którzy w określonych przypadkach nie będą ujmować ogólnych informacji finansowych podmiotu.
Nie oznacza to jednak zniesienia całego systemu cen transferowych. Nadal trzeba ustalić, czy firma ma do czynienia z podmiotami powiązanymi i transakcjami kontrolowanymi, sprawdzić obowiązek sporządzenia dokumentacji lokalnej oraz przygotować dane zgodne z dokumentami firmy. Znaczenie ma również rok podatkowy, rodzaj transakcji oraz aktualne brzmienie przepisów wykonawczych. Poniższy materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy podatkowej, prawnej ani księgowej.
Co zmienia ustawa dotycząca cen transferowych
Nowelizacja obejmuje przepisy dotyczące informacji o cenach transferowych zarówno w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Jej celem jest uproszczenie wybranych obowiązków informacyjnych przedsiębiorców, ale zakres zmian nie jest jednolity dla wszystkich firm. Część uproszczeń zależy od wielkości przedsiębiorcy, a część od rodzaju transakcji kontrolowanej.
Trzeba też rozróżnić datę wejścia w życie poszczególnych przepisów od okresu, za który składana jest informacja TPR. Nowe zasady uproszczonego zakresu informacji stosuje się do informacji za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2025 r. Jednocześnie część zmian niezwiązanych bezpośrednio z raportowaniem TPR wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. Samo hasło „uproszczenia w cenach transferowych 2027” nie opisuje więc wszystkich terminów.
Najważniejsze elementy nowelizacji
- Uproszczenie dla mniejszych firm: mikroprzedsiębiorca lub mały przedsiębiorca spełniający warunki ustawowe może nie ujmować w TPR ogólnych informacji finansowych podmiotu.
- Węższy zakres przy wybranych transakcjach: przy kategoriach wskazanych w ustawach PIT i CIT część danych o transakcji oraz ogólnych informacji finansowych nie będzie zawarta w informacji TPR.
- Zmiana proceduralna: pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej elektronicznie obejmuje również upoważnienie do podpisywania informacji o cenach transferowych, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach.
Uproszczenia dotyczą wybranych elementów raportowania. Nie należy traktować ich jako całkowitego zwolnienia z TPR, analizy transakcji ani dokumentacji cen transferowych.
Które firmy mogą skorzystać z uproszczenia
Zmiany dotyczą podatników PIT i CIT objętych przepisami o informacji TPR. W praktyce oznacza to, że nie są skierowane wyłącznie do spółek kapitałowych. O zastosowaniu konkretnego uproszczenia decyduje jednak nie tylko forma działalności, lecz także spełnienie warunków przewidzianych w przepisach oraz właściwy rok podatkowy.
Najbardziej bezpośrednio wskazaną grupą są mikroprzedsiębiorcy i mali przedsiębiorcy. Jeżeli w ostatnim roku podatkowym przedsiębiorca spełnił warunki określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 albo 2 Prawa przedsiębiorców, w określonym zakresie nie będzie ujmował w informacji TPR ogólnych informacji finansowych podmiotu. Statusu tego nie należy jednak przypisywać automatycznie na podstawie potocznego określenia „mała firma”. Wymaga on odniesienia do warunków ustawowych i właściwego okresu.
Pozostałe ograniczenia zakresu danych nie są uzależnione wyłącznie od wielkości przedsiębiorcy. Mogą dotyczyć wskazanych kategorii transakcji kontrolowanych, dlatego także większa firma powinna przeanalizować strukturę swoich transakcji. Zmiany nie oznaczają, że każdy mikroprzedsiębiorca lub mały przedsiębiorca automatycznie skorzysta ze wszystkich uproszczeń.
Dwa kryteria zastosowania zmian
- Status przedsiębiorcy: ma znaczenie przede wszystkim przy pominięciu ogólnych informacji finansowych w TPR.
- Rodzaj transakcji kontrolowanej: decyduje o zastosowaniu części pozostałych ograniczeń dotyczących raportowanych danych.
- Rok podatkowy: wpływa na to, czy nowe zasady mają zastosowanie do konkretnej informacji TPR.
Przedsiębiorca powinien więc oddzielnie ustalić swój status za ostatni rok podatkowy oraz sklasyfikować transakcje według kategorii wskazanych w odpowiednich przepisach PIT albo CIT.
Jakie dane mogą zniknąć albo być raportowane w węższym zakresie
Podstawowe uproszczenie polega na tym, że mikroprzedsiębiorca lub mały przedsiębiorca spełniający warunki ustawowe nie będzie ujmował w informacji TPR ogólnych informacji finansowych podmiotu. Jest to ograniczenie konkretnego zakresu danych, a nie zwolnienie z przygotowania informacji jako takiej.
Ustawa przewiduje również węższy zakres informacji przy określonych transakcjach kontrolowanych. W takich przypadkach TPR nie będzie zawierać części danych wskazanych w przepisach o zakresie informacji, w szczególności ogólnych informacji finansowych oraz wybranych informacji dotyczących transakcji. Chodzi o kategorie transakcji wskazane w ustawach PIT i CIT, a nie o wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi.
W praktyce konieczne będzie przyporządkowanie transakcji do właściwej kategorii ustawowej. Nie powinno się samodzielnie skracać raportu tylko dlatego, że transakcja wystąpiła między podmiotami powiązanymi albo że firma ma niewielką skalę działalności. Zakres pominięcia musi wynikać z przepisów odnoszących się do konkretnej sytuacji.
Uproszczenie zakresu danych a uproszczenie podpisu
Zmiana dotycząca zakresu danych ma charakter merytoryczny: pozwala pominąć określone informacje w sytuacjach wskazanych w ustawie. Zmiana dotycząca pełnomocnictwa ma natomiast charakter proceduralny. Pełnomocnik objęty odpowiednim pełnomocnictwem do podpisywania deklaracji elektronicznych może podpisać także informację o cenach transferowych.
Ułatwienie organizacji podpisu nie zmienia odpowiedzialności za prawidłowość danych. Firma nadal powinna zapewnić, aby TPR była zgodna z dokumentacją, dokumentami transakcji i stanem rzeczywistym. Uproszczenie formularza oraz uproszczenie procesu podpisywania to dwa różne zagadnienia.
Co nadal trzeba przygotować w firmie
Przygotowanie do nowych zasad warto rozpocząć od uporządkowania danych, a nie od samego formularza TPR. Najpierw trzeba ustalić, czy firma jest podatnikiem PIT albo CIT objętym raportowaniem, jaki ma status za ostatni rok podatkowy oraz czy występują podmioty powiązane i transakcje kontrolowane.
Następnie należy sporządzić wykaz transakcji i przypisać je do kategorii wskazanych w odpowiednich przepisach. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy określone uproszczenie zakresu danych może mieć zastosowanie. Warto również sprawdzić, czy powstaje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych. Samo ograniczenie liczby pól w TPR nie usuwa obowiązku przeprowadzenia tej analizy.
- Ustal status podatkowy firmy oraz jej status mikroprzedsiębiorcy albo małego przedsiębiorcy za właściwy rok podatkowy.
- Sporządź wykaz podmiotów powiązanych i transakcji kontrolowanych.
- Przypisz transakcje do kategorii wynikających z aktualnych przepisów PIT albo CIT.
- Sprawdź, czy dla konkretnych transakcji powstaje obowiązek lokalnej dokumentacji cen transferowych.
- Uzgodnij wartości i klasyfikację z księgami, sprawozdaniem finansowym, dokumentacją lokalną oraz innymi dokumentami źródłowymi.
- Zweryfikuj aktualny formularz TPR, strukturę elektroniczną i zasady podpisu.
Źródła danych do informacji TPR
Ministerstwo Finansów wskazuje, że jeżeli istnieje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji, informacja TPR jest przygotowywana na jej podstawie. W pozostałych przypadkach może opierać się na sprawozdaniu finansowym lub innych dokumentach. Oznacza to, że uproszczenie zakresu raportu nie zwalnia z zebrania i uzgodnienia danych źródłowych.
Praktyczna kontrola powinna objąć zgodność kwot, opisów i klasyfikacji transakcji z dokumentami firmy. Lista działań przedstawiona powyżej jest ogólną syntezą informacji, a nie urzędowym checklistem. Zakres wymaganych czynności zależy od sytuacji przedsiębiorcy, rodzaju transakcji i właściwych przepisów.
Daty i przepisy przejściowe
W odniesieniu do uproszczonego zakresu informacji TPR kluczowe jest zastosowanie nowych przepisów do informacji składanych za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2025 r. Nie należy jednak utożsamiać tej reguły z twierdzeniem, że wszystkie przepisy nowelizacji zaczęły działać w tym samym momencie.
Ustawa zasadniczo weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, ale odrębnie wskazane przepisy dotyczące części zmian PIT i CIT oraz przepisów przejściowych wchodzą w życie 1 stycznia 2027 r. Dlatego przed zastosowaniem uproszczenia trzeba sprawdzić, jaki przepis dotyczy danej czynności oraz którego roku podatkowego dotyczy informacja.
Dlaczego rok podatkowy ma znaczenie
Moment składania TPR i okres, za który sporządzany jest raport, nie zawsze prowadzą do identycznego zastosowania przepisów. Znaczenie mogą mieć także przepisy przejściowe dotyczące wcześniejszych okresów. W firmach, których rok podatkowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, szczególnie ważne jest ustalenie daty rozpoczęcia tego roku.
Stan prawny oraz aktualne formularze trzeba zweryfikować przed złożeniem informacji. Ustawa przewiduje również zastąpienie dotychczasowych przepisów wykonawczych nowymi, nie później niż 30 czerwca 2027 r. Może to wpływać na praktyczny zakres pól i instrukcji.
Ryzyka i ograniczenia po uproszczeniu
Najważniejsze ograniczenie polega na tym, że uproszczenie dotyczy wybranych danych i sytuacji, a nie całego systemu cen transferowych. Firma nadal musi prawidłowo ustalić, czy podlega obowiązkowi składania TPR, czy występują transakcje kontrolowane oraz czy powstaje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji.
Nie można również zakładać, że brak części ogólnych informacji finansowych oznacza brak potrzeby gromadzenia danych finansowych. Mogą one być potrzebne do przygotowania dokumentacji, uzgodnienia wartości transakcji albo potwierdzenia zgodności raportu z dokumentami firmy. Właściwy zakres zależy od konkretnej sytuacji i aktualnych przepisów wykonawczych.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że niezłożenie TPR albo podanie danych niezgodnych z lokalną dokumentacją lub stanem rzeczywistym może wiązać się z odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. Jest to ogólna informacja o możliwych konsekwencjach, a nie indywidualna ocena ryzyka konkretnej firmy.
Co sprawdzić przed wysłaniem informacji
- Czy zastosowane uproszczenie rzeczywiście dotyczy firmy i właściwego roku podatkowego.
- Czy każda transakcja została prawidłowo zaklasyfikowana według aktualnych przepisów.
- Czy dane TPR są zgodne z lokalną dokumentacją, księgami, sprawozdaniem finansowym i dokumentami transakcji.
- Czy używany formularz, struktura elektroniczna i instrukcja są aktualne.
- Czy sposób podpisania informacji odpowiada obowiązującym zasadom i udzielonemu pełnomocnictwu.
Przed wysłaniem TPR warto więc przeprowadzić kontrolę spójności całego zestawu danych, a nie tylko sprawdzić, czy formularz został technicznie wypełniony. Szczególną uwagę należy poświęcić przepisom wykonawczym, które mogą doprecyzować praktyczny zakres raportowania.
Podsumowanie: uproszczenia dotyczą wybranych danych i sytuacji, przede wszystkim określonych mikroprzedsiębiorców, małych przedsiębiorców oraz wskazanych kategorii transakcji kontrolowanych. Nie zniesiono całego raportowania TPR, analizy transakcji ani dokumentacji cen transferowych. Przedsiębiorca powinien uwzględnić rok podatkowy, aktualny stan prawny, przepisy wykonawcze, formularz Ministerstwa Finansów i spójność danych z dokumentacją. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy podatkowej, prawnej ani księgowej. Sprawdź inne materiały Łączy nas Biznes i rozwijaj firmę w oparciu o praktyczną, aktualną wiedzę.
