Sprzedaż bezpośrednia produktów pochodzenia zwierzęcego może wkrótce stać się prostsza pod względem zasięgu terytorialnego i części formalności związanych z udziałem w wydarzeniach promocyjnych. 24 sierpnia 2026 r. projekt rozporządzenia skierowano do konsultacji publicznych, a komunikat Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi opublikowano 25 sierpnia 2026 r. Najważniejsze propozycje obejmują możliwość sprzedaży w promieniu 100 km od miejsca produkcji oraz uproszczenia dotyczące wystaw, festynów, targów i kiermaszy.
Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że opis dotyczy projektu, a nie obowiązujących przepisów. Przedstawione rozwiązania mogą jeszcze ulec zmianie. Po konsultacjach, uzgodnieniach i opiniowaniu projekt ma zostać notyfikowany Komisji Europejskiej oraz państwom członkowskim Unii Europejskiej. Dopiero później może zostać podpisany, a jego ostateczne brzmienie i termin wejścia w życie nie są obecnie potwierdzone.
Co dokładnie jest planowane?
Projekt dotyczy wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej. Z perspektywy małych producentów istotne są przede wszystkim trzy kierunki proponowanych zmian: rozszerzenie możliwości terytorialnych, ograniczenie niektórych obowiązków przy sprzedaży podczas wydarzeń promocyjnych oraz modyfikacje wybranych wymagań organizacyjnych.
Najbardziej konkretną propozycją jest dodatkowa możliwość sprzedaży w promieniu 100 km od miejsca prowadzenia produkcji. Projekt zakłada również odejście od wcześniejszego informowania powiatowego lekarza weterynarii o zamiarze sprzedaży konsumentom podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy. W materiałach dotyczących projektu wskazano także rezygnację z wymogu używania przez osoby mające kontakt z produktami odzieży roboczej w jasnym kolorze.
Nie należy jednak traktować tych zapowiedzi jako podstawy do rozpoczęcia sprzedaży na nowych zasadach. Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego obowiązują dotychczasowe regulacje. Sam projekt nie przesądza też, czy wszystkie proponowane rozwiązania zostaną przyjęte w obecnym kształcie. Dla przedsiębiorcy oznacza to konieczność oddzielenia planów od aktualnych uprawnień i obowiązków.
Jakich producentów i produktów dotyczą planowane zmiany?
Projekt odnosi się do wybranych surowców i produktów pochodzenia zwierzęcego. Wśród grup wymienianych w komunikacie ministerstwa znajdują się jaja, produkty rybołówstwa, miód, mleko, a także tusze i podroby drobiu, królików oraz zwierząt łownych. Oznacza to, że proponowane rozwiązania mogą zainteresować między innymi małych producentów żywności lokalnej, gospodarstwa oferujące własne produkty oraz podmioty uczestniczące w sprzedaży na wydarzeniach promocyjnych.
Obecny reżim sprzedaży bezpośredniej obejmuje szerszy katalog produktów. Materiały Głównego Inspektoratu Weterynarii wskazują między innymi na surowe mleko, siarę, surową śmietanę, jaja, nieprzetworzone produkty pszczele, produkty rybołówstwa, żywe ślimaki lądowe oraz określone tusze i podroby. Nie oznacza to jednak, że każda propozycja projektu dotyczy wszystkich tych produktów w identyczny sposób.
W praktyce trzeba odróżnić dwie kwestie. Pierwsza to ogólny katalog produktów, które mogą być objęte sprzedażą bezpośrednią. Druga to konkretne zmiany opisane w projekcie. Zakres planowanych uproszczeń powinien być oceniany na podstawie finalnego brzmienia przepisów, a nie samego podobieństwa produktów lub sposobu ich sprzedaży.
Ważne jest również to, że sprzedaż bezpośrednia dotyczy produktów z własnych surowców podmiotu. Nie należy utożsamiać jej z rolniczym handlem detalicznym ani z działalnością marginalną, lokalną i ograniczoną. Są to odrębne reżimy prawne, nawet jeżeli mogą dotyczyć podobnych producentów i podobnych kanałów sprzedaży.
Limity obszarowe: obecne zasady i proponowany promień 100 km
Obecne zasady sprzedaży bezpośredniej przewidują co do zasady możliwość prowadzenia sprzedaży na obszarze województwa, w którym odbywa się produkcja, oraz województw sąsiadujących. Jest to podstawowy punkt odniesienia dla oceny zapowiadanej zmiany. Obecne przepisy przewidują również możliwość sprzedaży w innych województwach podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy promujących produkty.
Projekt zakłada dodatkową możliwość sprzedaży w promieniu 100 km od miejsca prowadzenia produkcji. Dla małych producentów może to oznaczać większą elastyczność w planowaniu lokalnych kanałów dystrybucji i udziału w wydarzeniach organizowanych poza dotychczasowym obszarem. Sam fakt zaproponowania takiego rozwiązania nie oznacza jednak, że promień 100 km już obowiązuje.
Na podstawie dostępnego opisu projektu nie można stwierdzić, że nowy promień zastąpi wszystkie dotychczasowe zasady obszarowe. Nie należy też przesądzać, jak należy obliczać odległość w każdym konkretnym przypadku ani jak projekt wpłynie na sprzedaż prowadzoną na wydarzeniach promocyjnych. Takie wnioski będą możliwe dopiero po zapoznaniu się z ostateczną treścią rozporządzenia i ewentualnymi wytycznymi organów weterynaryjnych.
Dla producenta planującego rozwój sprzedaży lokalnej oznacza to potrzebę ostrożnego planowania. Można analizować potencjalne kierunki dostaw, targi czy kiermasze, ale nie powinno się jeszcze przedstawiać promienia 100 km jako obowiązującego uprawnienia. Aktualny zasięg sprzedaży trzeba sprawdzać według obowiązujących przepisów, a konkretny model działalności skonsultować z właściwym powiatowym lekarzem weterynarii.
Targi, kiermasze i festyny: które formalności mogą zniknąć?
Jedną z najważniejszych propozycji jest zniesienie obowiązku wcześniejszego informowania powiatowego lekarza weterynarii o zamiarze sprzedaży żywności konsumentom podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy. Obecnie materiały Głównego Inspektoratu Weterynarii wskazują, że przy sprzedaży podczas wydarzeń promocyjnych w innych województwach informację należy przekazać co najmniej 7 dni wcześniej.
Jeżeli projekt zostanie przyjęty w proponowanym kształcie, ten konkretny obowiązek informacyjny może zostać zniesiony. Dla małych producentów może to uprościć organizację udziału w wydarzeniach, zwłaszcza gdy decyzja o obecności zapada stosunkowo późno. Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że udział w targu lub kiermaszu przestanie podlegać jakimkolwiek wymaganiom.
Projekt przewiduje również zniesienie wymogu używania przez osoby mające kontakt z produktami odzieży roboczej w jasnym kolorze. To także jest propozycja legislacyjna, a nie obowiązująca zmiana. Jej praktyczne znaczenie będzie można ocenić dopiero po przyjęciu ostatecznego aktu.
Zniesienie wcześniejszego powiadomienia nie oznacza automatycznego zniesienia wymagań dotyczących higieny, bezpieczeństwa żywności, pochodzenia produktów, transportu ani dokumentacji. Nie oznacza także automatycznego zwolnienia z rejestracji działalności. Formalność związana z informowaniem o konkretnym wydarzeniu należy odróżnić od wymagań dotyczących samego zakładu, produktów i sposobu ich oferowania.
Czego projekt nie zmienia automatycznie?
Największym ryzykiem przy interpretowaniu zapowiedzi jest potraktowanie uproszczeń jako pełnego zniesienia wymagań weterynaryjnych. Z dostępnych materiałów nie wynika, aby projekt usuwał wszystkie obowiązki związane ze sprzedażą bezpośrednią. Główny Inspektorat Weterynarii nadal wskazuje obowiązek rejestracji zakładu u właściwego powiatowego lekarza weterynarii.
Nie ma również podstaw, aby twierdzić, że planowane zmiany wyłączą wymagania dotyczące higieny i bezpieczeństwa żywności. Nadal znaczenie będą miały kwestie pochodzenia produktów, ich transportu, warunków przechowywania oraz dokumentacji. Zakres i sposób stosowania tych wymagań trzeba oceniać zgodnie z aktualnym stanem prawnym oraz właściwymi zasadami dla danej grupy produktów.
Projekt nie zmienia automatycznie także charakteru sprzedaży bezpośredniej. Nadal należy ustalić, czy planowany model działalności rzeczywiście mieści się w tym reżimie, czy może dotyczy innej formy obrotu żywnością. Podobieństwo produktów albo lokalny charakter sprzedaży nie wystarcza do przyjęcia, że wszystkie reżimy prawne są wymienne.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani weterynaryjnej. Przed rozpoczęciem lub zmianą działalności producent powinien sprawdzić aktualne przepisy i skonsultować konkretny model sprzedaży z właściwym powiatowym lekarzem weterynarii.
Praktyczna checklista dla małego producenta
Przed podjęciem decyzji o rozszerzeniu sprzedaży warto uporządkować podstawowe kwestie. Poniższa lista nie jest kompletną instrukcją prawną ani weterynaryjną, ale pomaga rozdzielić elementy, które wymagają sprawdzenia:
- Ustal, czy planowana działalność mieści się w reżimie sprzedaży bezpośredniej, a nie w innym reżimie prawnym.
- Sprawdź, czy oferowany produkt znajduje się w zakresie właściwych przepisów oraz czy jest objęty konkretną propozycją projektu.
- Zweryfikuj aktualny obszar sprzedaży; nie traktuj promienia 100 km jako obowiązującej zasady przed zakończeniem procesu legislacyjnego.
- Sprawdź wymagania dotyczące rejestracji zakładu u właściwego powiatowego lekarza weterynarii.
- Przeanalizuj wymagania dotyczące higieny, bezpieczeństwa żywności, pochodzenia produktów, transportu i dokumentacji.
- Przed rozpoczęciem lub zmianą działalności skontaktuj się z właściwym powiatowym lekarzem weterynarii.
- Monitoruj finalne rozporządzenie, jego datę wejścia w życie oraz ewentualne wytyczne organów weterynaryjnych.
Warto również zachować rozdział między planowaniem biznesowym a oceną prawną. Można przygotować listę wydarzeń, przeanalizować potencjalne kierunki sprzedaży i oszacować organizacyjne konsekwencje zmian, ale decyzje operacyjne powinny opierać się na przepisach obowiązujących w danym momencie. Szczególnej ostrożności wymaga interpretacja promienia 100 km oraz zakresu formalności przy sprzedaży na wydarzeniach.
Planowane zmiany mogą poszerzyć możliwości sprzedaży terytorialnej, uprościć część formalności przy wystawach, festynach, targach i kiermaszach oraz objąć wybrane produkty pochodzenia zwierzęcego. Nie są jednak jeszcze obowiązującym prawem. Ostateczna ocena będzie możliwa dopiero po zakończeniu konsultacji, uzgodnień, opiniowania i notyfikacji, a następnie po przyjęciu przepisów i określeniu daty ich wejścia w życie. Do tego czasu najbezpieczniej sprawdzać aktualny stan prawny i konsultować konkretny model działalności z właściwym powiatowym lekarzem weterynarii. Sprawdź inne materiały Łączy nas Biznes i rozwijaj firmę w oparciu o praktyczną, aktualną wiedzę.
